Les 2: Zaden ontkiemen

Update 15 februari 2017 door meester Rob van obs Erasmus

uit de methode Leefwereld van Uitgeverij Jacob Dijkstra
-------------

De meeste planten maken in de zomer zaden.
Een groot aantal komt, als ze rijp zijn op de grond terecht.
Daar blijven ze liggen wachten tot het voorjaar wordt. De hele herfst en winter lang doen ze niets.
Maar in de lente, als het zonnetje lekker warm begint te schijnen, komen ze 'tot leven'.
Dat kun je zien want heel langzaam komen er overal kleine groene puntjes boven de grond.
De zaden gaan ontkiemen.
En als dat gebeurt duurt het niet lang meer dat er uit een zaadje een plantje groeit.
Sommige zaden, zoals bonen kun je eten.
Er zijn allerlei soorten bonen zoals witte bonen, bruine bonen, tuinbonen en sperziebonen. Bonen zijn peulvruchten,omdat ze in een peulgroeien.

Die peul is de vrucht van een bonenplant.
Om de boon zit een velletje dat de zaadhuid heet. De zaadhuid geeft de boon een witte of bruine of groene kleur.
Op witte en bruine bonen zit een donker vlekje. Daar heeft de boon in de peul vastgezeten.
Kun je begrijpen, waarom dat plekje de navel genoemd wordt?
Je hebt nu gezien dat in de boon al een piepklein miniplantje zit, dat ontkiemen kan. Dat kiemplantje zit tussen twee dikke zaadlobben.
In de zaadlobben zit het reservevoedsel voor het jonge plantje.
Het plantje heeft namelijk in het begin nog geen wortels om zelf voedsel uit de grond te halen.
Is het reservevoedsel op en de plant heeft wortels gekregen, dan verschrompelen de zaadlobben en vallen ze af.
Met zijn wortels kan het plantje nu zelf voedsel uit de grond halen.
Ook krijgt het dan blaadjes om het zonlicht op te vangen. Dat heeft het ook nodig om te kunnen groeien.

Zaden ontkiemen niet altijd en niet overal.
Als je ze droog en koel bewaart, ontkiemen ze niet.
Ze blijven dan "in rust". Zonnebloempitten bijvoorbeeld, kun je op die manier jarenlang bewaren.
Voor het kiemen is vocht nodig. Maar het moet ook warm genoeg zijn.
Niet ieder zaadje ontkiemt echter bij dezelfde temperatuur.
Radijsjes ontkiemen al heel vroeg in het voorjaar, als het nog erg koud is.
Voor sperziebonen moet het veel warmer zijn. Die kiemen pas in mei.
Tuinders en boeren weten precies wanneer ze moeten zaaien en hoe lang het dan nog duurt voordat ze kiemen.
De tijd om te zaaien en de kiemtijd staan meestal ook op de zakjes waarin zaadjes verpakt zitten.



 





Beantwoord de volgende vragen over de leestekst

1. Hoe heet het velletje om de boon?

2. Wat is de navel?

3. Waar zit het kiemplantje?

4. Wat zit er in de zaadlobben?

5. Wanneer ontkiemen sperziebonen?
-------------